Ülkemizde özellikle büyük kentlerimizde en büyük sorunlardan biri de trafik yoğunluğudur. Öyle ki her gün trafiğe yeni araç çıkması, yolların yetersizliği, araçların birçoğunun tek kişi ile trafiğe çıkması gibi nedenler sorunun çözümünü güçleştirmektedir.
Bankaların (içinde bulunduğumuz süreç hariç) kolay kredi vermeleri, ithal araçların çok gelmesi, halkımızın gelir düzeyinin yükselmesi vd. neredeyse her evde iki araç kullanımını arttırmıştır. Zorunlu olarak geçimini araçla sağlayan vatandaşlarımız için söylenecek bir şey yoktur ama işe gidip gelirken 3-5 kişilik gruplar halinde gidilip gelinmesi konusu bir türlü benimsenmemektedir. Araç fiyatlarının, vergilerin, muayene ücretlerinin akaryakıt fiyatlarının artması da araç kullanımı yönünden çok az etkilemiş, motosiklet kullanımı ise artma eğilimine girmiştir., Döviz kurlarının yüksek seyretmesi sonucu akaryakıt fiyatları astronomik rakamlara ulaşmıştır. Kentsel dönüşüm ve yeni yapılan konutların site formatına gelmesi ile daire, işyeri sayılarının artmasına rağmen yolların aynı kalması da trafik yoğunluğunu arttırmaktadır.
Trafikteki araçların çokluğundan dolayı doğal olarak otopark sorununu da gündemden düşmemektedir. Yeni yapılan binalarda 1 veya 2 kat otoparka ayrılması zorunluluğu sorunun çözümünde yardımcı olacaktır.
Araçlardan alınan özel tüketim vergisi, KDV gibi vergilerin tutarı neredeyse araç fiyatı kadar yükselmesine rağmen araçlara olan talep her geçen gün artmaktadır. Ülkemizde trafikteki araçların çoğu maalesef ithal araçlardır. İlk yerli otomobilimiz olan TOGG un üretime geçmesi ülke ekonomisi için son derece başarılı bir girişimdir.
Bundan birkaç ay öncesine kadar araba, yatırım aracı olarak gündemde idi. Sürekli artan fiyatlar olsa da araç yokluğu hissedilmeye başlamıştı. Ancak bazı art niyetli araç mümessilleri veya bayileri araçları depoya çekerek stoktan haksız kazanç sağlamak üzere ellerinde bulunan araçları satmıyorlar, stokta bekletiyorlardı. Hükümet yeni arabalarda 6000 km. olmadan satış yasağı getirmesi ve araç stokları yapanlara ağır para cezaları verilmesinde kararlı adımlar atması sonucu Nisan ayından itibaren araba satışları düşme eğilimine girdi ve normal fiyatların da altında araç satılmaya da başladı.
Bir başka konu da döviz kurlarının yatay seyretmesi nedeniyle özellikle ithal araç fiyatlarının yerinde saymasıdır. Bu yüzden fiyatların artması söz konusu olmadığı gibi kampanyalı satışlar başlamıştır.
Piyasaya yeni çıkan ilk yerli otomobilimiz TOGG da her geçen gün yollarda çoğalmakta ve sıra beklemeden alınabilmektedir. Diğer elektrikli araçlar ise giderek yaygınlaşmaktadır. Ancak yazılı basında çıkan haberlere göre yoğun geçen kış aylarında sorun çıkarması Avrupa ülkelerinde beklenen miktarda satış gerçekleşmediğinden olmalı ki fiyatlar düşme eğilimine girmiş.
Ülkemizde özellikle trafik yoğunluğu ve gençlerin önde gelen tercihleri sebebiyle motosiklet satışları her geçen gün artmaktadır. Dolayısıyla motosikletlerin en uzuz fiyatı 300000 TL civarına kadar yükselmiştir.
Başka bir konu da bisiklet kullanımı bir türlü yaygınlaşmamıştır. Trafikte rahat gidiş, ekonomiden tasarruf gibi nedenler bisiklet tercihini arttırmaktadır ve birçok Avrupa ülkesinde ulaşım aracı olmasına rağmen bizde maalesef kullanılmamaktadır.
Ülkemizde geçtiğimiz günlerde yazılı ve görsel basından öğrendiğimize göre 2 tane Çinli otomobil devi yatırım kararı almışlar ve Türkiye’de fabrika kurmak için hazırlıklara başlamışlardır ve bu bizim için son derece önemli bir gelişmedir. Her platformda belirtmeye çalıştığım gibi sıcak para girişi rezervlerimiz için kalıcı çözüm değildir ve yurt dışından gelen paraların çoğu carry trade yöntemi ile geldiğinden bir müddet sonra geldiği gibi gidecektir. Önemli olan kalıcı sermaye yatırımlarıdır. Bu anlamda bakıldığında Çin li otomobil fabrikası kurulması ülkemiz için önemli bir gelişmedir.
Geçtiğimiz günlerde TÜİK tarafından yayınlanan mart ayı motorlu kara taşıtları bilgileri aşağıdadır.
Mart ayında 195 bin 682 adet taşıtın trafiğe kaydı yapıldı
Mart ayında trafiğe kaydı yapılan taşıtların %48,5'ini otomobil, %36,1'ini motosiklet, %9,7'sini kamyonet, %2,5'ini traktör, %1,9'unu kamyon, %0,8'ini minibüs, %0,4'ünü otobüs ve %0,1'ini özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.
Trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı bir önceki aya göre %43,0 arttı
Mart ayında trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı bir önceki aya göre motosiklette %58,2, kamyonette %50,7, otomobilde %38,1, kamyonda %19,6, traktörde %8,7 artarken otobüste %25,2, minibüste %21,3 ve özel amaçlı taşıtta %13,0 azaldı.
Trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı geçen yılın aynı ayına göre %13,7 azaldı
Mart ayında geçen yılın aynı ayına göre trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı minibüste %9,3, otomobilde %7,0 artarken traktörde %43,1, motosiklette %31,4, özel amaçlı taşıtta %29,4, kamyonda %9,2, otobüste %8,6 ve kamyonette %3,3 azaldı.
Trafiğe kayıtlı toplam taşıt sayısı mart ayı sonu itibarıyla 31 milyon 788 bin 619 oldu
Mart ayı sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı taşıtların %51,9'unu otomobil, %20,1'ini motosiklet, %14,9'unu kamyonet, %7,2'sini traktör, %3,2'sini kamyon, %1,7'sini minibüs, %0,7'sini otobüs ve %0,3'ünü özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.
Mart ayında 821 bin 238 adet taşıtın devri yapıldı
Mart ayında devri (1) yapılan taşıtların %67,6'sını otomobil, %14,6'sını kamyonet, %10,4'ünü motosiklet, %3,0'ını traktör, %2,0'ını kamyon, %1,7'sini minibüs, %0,5'ini otobüs ve %0,2'sini özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.
Mart ayında 94 bin 939 adet otomobilin trafiğe kaydı yapıldı
Mart ayında trafiğe kaydı yapılan otomobillerin %11,4'ü Renault, %8,6'sı Toyota, %7,8'i Peugeot, %6,5'i Volkswagen, %6,2'si Hyundai, %5,6'sı Fiat, %5,0'ı BMW, %4,5'i Opel, %4,1'i BYD, %3,9'u Skoda, %3,8'i Citroen, %3,6'sı Mercedes-Benz, %3,1'i Chery, %2,8'i Kia, %2,8'i Ford, %2,7'si Nissan, %2,6'sı Dacia, %2,0'ı Audi, %1,6'sı Honda, %1,3'ü Mini ve %10,1'i diğer (2) markalardan oluştu.
Ocak-Mart döneminde 498 bin 226 adet taşıtın trafiğe kaydı yapıldı
Ocak-Mart döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı %21,4 azalarak 498 bin 226 adet olurken, trafikten kaydı silinen taşıt sayısı %55,9 artarak 10 bin 592 adet oldu. Böylece Ocak-Mart döneminde trafikteki toplam taşıt sayısında 487 bin 634 adet artış gerçekleşti.
Ocak-Mart döneminde trafiğe kaydı yapılan otomobillerin %48,9'u benzin yakıtlıdır
Ocak-Mart döneminde trafiğe kaydı yapılan 268 bin 5 adet otomobilin %48,9'u benzin, %27,7'si hibrit, %12,9'u elektrikli, %9,6'sı dizel ve %0,9'u LPG yakıtlıdır. Mart ayı sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı 16 milyon 499 bin 996 adet otomobilin ise %33,7'si dizel, %31,4'ü LPG, %30,5'i benzin, %2,8'i hibrit ve %1,3'ü elektriklidir. Yakıt türü bilinmeyen (3) otomobillerin oranı ise %0,2'dir.
Ocak-Mart döneminde en fazla 1300 ve altı silindir hacimli otomobil kaydı yapıldı
Ocak-Mart döneminde trafiğe kaydı yapılan 268 bin 5 adet otomobilin %32,4'ü 1300 ve altı, %24,9'u 1401-1500, %10,8'i 1501-1600, %10,5'i 1301-1400, %8,1'i 1601-2000, %0,6'sı 2001 ve üstü motor silindir hacmine sahiptir.
Ocak-Mart döneminde kaydı yapılan otomobillerin 106 bin 231'i gri renklidir
Ocak-Mart döneminde trafiğe kaydı yapılan 268 bin 5 adet otomobilin %39,6'sı gri, %26,3'ü beyaz, %12,1'i siyah, %11,8'i mavi, %4,5'i yeşil, %4,2'si kırmızı, %0,6'sı kahverengi, %0,5'i sarı, %0,3'ü turuncu ve %0,1'i diğer renklidir.
AÇIKLAMALAR
(1) Devir, noterler aracılığı ile bir veya daha fazla el değiştiren taşıtları ifade etmektedir.
(2) Diğer başlığı altında toplulaştırılan taşıt sayısı, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu'nun 13. Maddesi gereğince yayımlanması için "yazılı onayı" bulunmayan ya da ilgili ayda trafiğe kaydı yapılan otomobil sayısı bakımından sıralamada ilk 20 dışında kalan markaları ifade etmektedir.
(3) Yakıt türü bilinmeyenler, ruhsat işlemlerinde yakıt türü boş bırakılan veya sehven hatalı veri girişi yapılan otomobilleri kapsamaktadır.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
