ABD’DEN BREZİLYA ÜRÜNLERİNE YÜZDE 25 GÜMRÜK VERGİSİ
Dünya ekonomisinde sular bir kez daha ısınıyor. ABD'nin Brezilya'dan ithal edilen bazı ürünlere yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi uygulama kararı, uluslararası ticarette yeni bir gerilim dalgasının kapısını araladı. Uzmanlar bu adımın sadece iki ülkeyi değil, dünya ticaretini, emtia fiyatlarını ve birçok ülkenin ekonomisini de etkileyeceğini söylüyor.
Peki bu karar vatandaşın cebine nasıl yansıyacak? İşte asıl önemli soru da bu...
ABD, yerli üreticisini korumak ve dış ticaret açığını azaltmak amacıyla zaman zaman ithal ürünlere ek vergi getiriyor. Bu kez hedefte Brezilya'nın önemli ihracat kalemleri bulunuyor. Demir-çelikten tarım ürünlerine, bazı sanayi mallarından işlenmiş gıdalara kadar uzanan geniş bir ürün grubunun bu karardan etkilenmesi bekleniyor.
Brezilya ise dünyanın en büyük tarım üreticilerinden biri. Kahve, soya fasulyesi, şeker, et ve portakal suyu gibi birçok üründe küresel pazarda söz sahibi. ABD'nin uyguladığı yüzde 25'lik vergi, Brezilyalı ihracatçılar için ciddi bir maliyet anlamına geliyor.
Ancak ticaret savaşlarında faturayı sadece üretici ödemez. Sonunda maliyetler tüketiciye kadar ulaşır. İthal ürün pahalılaşınca market raflarındaki fiyatlar da yükselir. Bu durum sadece Amerika'daki tüketiciyi değil, dünya piyasalarını da etkiler.
Aslında ticaret savaşlarının en büyük zararı belirsizliktir. Şirketler yatırım yaparken önünü göremez. Üreticiler hangi pazara hangi fiyatla ürün satacağını hesaplayamaz. Nakliye şirketleri yeni maliyetlerle karşılaşır. Sonuçta dünya ekonomisinde büyüme yavaşlar.
Son yıllarda ABD ile Çin arasında yaşanan ticaret gerilimleri dünya ekonomisini uzun süre meşgul etmişti. Şimdi benzer tartışmaların Brezilya ile yaşanması, küresel ticarette korumacılık eğiliminin güçlendiğini gösteriyor.
Peki Türkiye bundan etkilenir mi?
Elbette etkilenebilir.
Çünkü dünya ekonomisi artık birbirine bağlı dev bir zincir gibi çalışıyor. Bir halkadaki sorun diğer halkaları da etkiliyor.
Örneğin Brezilya'nın ABD'ye daha az ürün satması durumunda başka pazarlara yönelmesi beklenebilir. Bu da Avrupa ve Asya pazarlarında rekabeti artırabilir. Türk ihracatçıları bazı sektörlerde daha güçlü rakiplerle karşı karşıya kalabilir.
Diğer taraftan bazı sektörler için yeni fırsatlar da doğabilir. ABD'nin Brezilya'dan daha az ürün alması halinde farklı ülkelerden tedarik arayışına girmesi mümkündür. Türk üreticileri kalite ve fiyat avantajı sağlayabilirse yeni ihracat kapıları açılabilir.
Tarım sektörü de gelişmeleri yakından izliyor. Brezilya dünya soya ve kahve üretiminde lider ülkeler arasında bulunuyor. Bu ürünlerde yaşanacak fiyat değişimleri yem maliyetlerinden gıda fiyatlarına kadar geniş bir alanı etkileyebilir.
Ekonomistler ise ticaret savaşlarının kısa vadede bazı sektörlere avantaj sağlasa da uzun vadede dünya ekonomisini yavaşlattığını belirtiyor. Çünkü ülkeler birbirlerine vergi koydukça ticaret azalıyor, üretim düşüyor ve yatırım iştahı zayıflıyor.
Vatandaş açısından bakıldığında ise mesele oldukça basit. Dünyanın herhangi bir yerinde yaşanan büyük ekonomik gelişmeler, bir süre sonra marketteki etikete, otomobil fiyatına, elektronik eşyalara veya döviz kuruna kadar uzanabiliyor.
Önümüzdeki dönemde ABD ile Brezilya arasında müzakerelerin yeniden başlaması bekleniyor. Tarafların ortak bir noktada buluşması dünya piyasalarını rahatlatacaktır. Ancak karşılıklı yeni vergi kararları gelirse ticaret savaşının daha da büyümesi sürpriz olmayacaktır.
Sonuç olarak dünya ekonomisinde artık hiçbir ülke tek başına hareket edemiyor. Bir ülkede alınan vergi kararı, binlerce kilometre uzaktaki üreticiyi, ihracatçıyı ve tüketiciyi etkileyebiliyor. ABD'nin Brezilya ürünlerine uyguladığı yüzde 25'lik gümrük vergisi de bunun en güncel örneklerinden biri olarak tarihe geçti. Bundan sonraki süreçte gözler hem Washington'un hem de Brasília'nın atacağı yeni adımlarda olacak. Çünkü bu savaşın kazananı şimdilik görünmüyor; kaybedeni ise küresel ticaret ve artan maliyetlerle karşı karşıya kalan tüketiciler oluyor.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
