KASIM 2025 HİZMET, PERAKENDE TİCARET VE İNŞAAT GÜVEN ENDEKSLERİ
Türkiye ekonomisinin üç temel sektörünü oluşturan hizmet, perakende ticaret ve inşaat için açıklanan Kasım 2025 güven endeksleri, ekonomide yılın son çeyreğine girilirken farklı yönlerde seyreden bir görünümü işaret ediyor. Mevsim etkilerinden arındırılmış güven endekslerine göre hizmet sektörü %1,0, perakende ticaret sektörü %0,9 ve inşaat sektörü %1,5 oranında artış kaydetti. Ancak bu artışların ardındaki dinamikleri anlamak, özellikle inşaat sektöründe hâlâ süren yapısal kırılganlıkları görmek açısından kritik önem taşıyor.
Hizmet Sektörü: Talep Dinamikleri Güçlenirken Beklentilerde Sınırlı Zayıflama
Kasım ayında hizmet sektörü güven endeksi 110,7’den 111,8’e yükselerek sektörün genel iyimserlik bölgesinde kalmaya devam etti. Endeksin 100’ün üzerinde olması, firmaların hem mevcut işlerine hem de yakın geleceğe ilişkin beklentilerinde iyimser eğilimin sürdüğünü gösteriyor.
Verilerin detayına bakıldığında üç temel alt kırılım dikkat çekiyor:
Son 3 aylık dönemde iş durumu endeksi 112,0 ile aylık bazda %2,3 yükseldi. Bu artış, özellikle yaz sonrası durgunluk döneminin büyük ölçüde atlatıldığını ve yılın son çeyreğine girilirken hizmet sektöründe hareketliliğin arttığını ortaya koyuyor.
Son 3 aylık hizmet talebi endeksi 110,7’ye yükselerek %1,5 artış kaydetti. Bu, tüketicilerin hizmetlere yönelik harcama eğiliminde artış olduğunu ve iç talebin toparlanmaya devam ettiğini gösteriyor.
Buna karşın gelecek 3 aylık talep beklentisi 112,8’e gerileyerek-%0,8’lik bir düşüş yaşadı. Hizmet sektöründe mevcut koşullar iyi seyretse de beklentilerdeki bu sınırlı düşüş, firmaların 2026’ya girilirken belirsizliklere daha temkinli yaklaştığını düşündürüyor.
Genel tablo, hizmet sektörünün Kasım ayında güçlü bir mevcut talep artışı yaşadığını ancak geleceğe yönelik iyimserliğinin bir miktar zayıfladığını ortaya koyuyor. Bu durum hem finansal koşullardaki sıkılık hem de enflasyonun talep üzerindeki baskılarının hâlâ önemini koruduğunu gösteriyor.
Perakende Ticaret: Satışları Güçlü, Stoklar Azalıyor, Beklentiler Pozitif
Kasım ayında perakende ticaret güven endeksi 113,2’den 114,2’ye yükselerek %0,9 arttı ve hizmet sektöründe olduğu gibi iyimserlik bölgesini pekiştirdi.
Sektörün üç kritik alt bileşeni ise güçlü bir tablo çiziyor:
Son 3 aylık satış hacmi endeksi 5,9 puanlık önceki artışın ardından Kasım’da da %2,3 yükselerek 126,1’e ulaştı. Bu seviye, yılın en güçlü perakende performanslarından biri olarak dikkat çekiyor.
Mevcut mal stok seviyesi endeksi 90,1’e gerileyerek %-1,2 düştü. Burada önemli bir not var: Bu endeksin düşmesi stokların arttığı anlamına geliyor. Stok birikimi, kimi zaman talepteki yavaşlamaya, kimi zaman kampanya hazırlıklarına işaret edebilir. Ancak satış hacmindeki artışla birlikte değerlendirildiğinde stoklardaki artışın yüksek talebe hazırlık amaçlı olma ihtimali yükseliyor.
Gelecek 3 aylık satış beklentisi 126,4’e yükseldi (+%1,0) ve perakende sektöründe umutların Kasım ayı sonunda da güçlü biçimde korunduğunu ortaya koydu.
Perakende sektöründe yılın sonuna yaklaşılırken özellikle teknoloji, giyim ve dayanıklı tüketim mallarında yaşanan kampanya dönemlerinin etkisi belirgin görünüyor. Bununla birlikte yüksek enflasyon dönemlerinde stok yönetimi hayati önem taşıdığından, firmaların stok düzeylerini dikkatle artırdığı anlaşılıyor.
İnşaat Sektörü: İyileşme Sinyali Olsa da Güven Endeksi Kötümser Eşik Altında
Kasım 2025'te güven endeksi en dikkat çekici gelişmelerden biri inşaat sektöründe gerçekleşti. Endeks %1,5 artışla 83,7’den 84,9’a çıktı. Her ne kadar bu artış olumlu bir işaret olsa da endeksin 100’ün belirgin şekilde altında kalması, sektörde kötümserliğin devam ettiğini net biçimde gösteriyor.
Alt kalemlere bakıldığında sektörün kırılgan yapısı daha net ortaya çıkıyor:
Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi sadece %0,1 artarak 77,1 seviyesine çıktı. Bu, inşaat firmalarının yeni iş alımlarında hâlâ çok sınırlı bir hareketlilik olduğunu gösteriyor.
Buna karşın gelecek 3 aylık istihdam beklentisi endeksi %2,7 artarak 92,7’ye yükseldi. Firmalar yeni işe alımlar konusunda bir miktar umutlu ancak bu iyileşmenin hâlâ kötümser sınırlar içinde kaldığı görülüyor.
İnşaat sektöründeki kronik zorluklar; artan maliyetler, finansman koşullarındaki sıkılık, kamu projelerinin bütçe kısıtları ve konut talebindeki dalgalanmalar olarak sıralanabilir. Kasım verileri, sektörün dipten dönüş arayışını sürdürdüğünü ancak henüz güvenin iyileşme bölgesine ulaşamadığını teyit ediyor.
Genel Değerlendirme: Ekonomide Kırılgan İyileşme Ama Sektörel Ayrışma Belirgin
Kasım 2025 güven endeksleri genel olarak ekonomide kırılgan fakat devam eden bir iyileşme sürecine işaret ediyor. Hizmet ve perakende sektörlerinde:
Mevcut durum göstergeleri kuvvetli,
Talep tarafında toparlanma sürüyor,
Beklentiler temkinli ama pozitif seyrediyor.
Buna karşın inşaat sektörü nispeten zayıf ve en kırılgan noktasını koruyor. Ekonomik faaliyetin önemli bir bileşeni olan inşaatın düşük güven seviyelerinde seyretmesi, özellikle yatırımlar ve istihdam açısından dikkatle izlenmesi gereken bir risk unsuru.
Sonuç: 2026’ya Girerken Ekonomi Dengelenme Arayışında
Kasım verileri, 2026’ya doğru ilerlerken ekonomideki dengelenme arayışının sürdüğünü gösteriyor. Hizmet ve perakende sektörlerinde güçlü iç talep ve canlılık etkili olurken; inşaatta sınırlı toparlanma işaretleri olsa da genel kırılganlık devam ediyor.
Önümüzdeki dönemde finansman koşullarındaki iyileşme, enflasyondaki olası düşüşler ve kamu yatırımlarına ilişkin yeni kararlar, özellikle inşaat sektörü açısından belirleyici olacak. Üç sektörün birlikte daha güçlü sinyaller vermesi ise Türkiye ekonomisinin 2026’da daha dengeli ve sürdürülebilir bir büyüme patikasına geçmesi için kritik önem taşıyor.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
