Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından ortaklaşa yürütülen Tüketici Eğilim Anketi sonuçlarına göre hesaplanan Tüketici Güven Endeksi, Haziran 2025’te 85,1 seviyesine yükseldi. Bir önceki ay bu rakam 84,8 olarak ölçülmüştü. Böylece tüketici güveninde aylık bazda yalnızca %0,3’lük sınırlı bir artış yaşandı. Bu artış, güven düzeyinde belirgin bir iyileşmeye değil, daha çok durağan bir sürece işaret ediyor.
TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ NEYİ İFADE EDER?
Tüketici Güven Endeksi; hanelerin mevcut ekonomik duruma ve geleceğe yönelik beklentilerini ölçen, toplumun genel ekonomik algısını ortaya koyan temel göstergelerden biridir. Bu endeks, dört temel sorunun yanıtları üzerinden oluşturulur:
Bugünkü maddi durum algısı,
Gelecekteki maddi durum beklentisi,
Ülke ekonomisinin geleceğine dair beklenti,
Dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma eğilimi.
Endeks, 0 ile 200 arasında değer alır.
100’ün üzeri, tüketici güveninde iyimser bir algıyı,
100’ün altı, tüketici güveninde kötümser bir algıyı temsil eder.
Dolayısıyla 85,1 puanlık Haziran verisi, tüketici güveninin hâlâ iyimser sınırın altında olduğunu ve toplumun genelinde ekonomik gelecekten umutlu bir hava olmadığını açıkça ortaya koyuyor.
HAZİRAN 2025 VERİLERİNİN AYRINTILI ANALİZİ
Haziran ayında endeksin sınırlı bir yükseliş göstermesi, alt başlıklardaki çok küçük oranlı iyileşmelerle açıklanabilir. İşte verilerin ayrıntılı değerlendirmesi:
* Mevcut dönemde hanenin maddi durumu endeksi:
Mayıs’ta 69,1 olan bu değer Haziran’da 69,3’e yükseldi. Artış yalnızca %0,4. Bu oran, vatandaşın mevcut mali durumu hâlâ olumsuz gördüğünü, ancak koşullarda minik bir rahatlama algıladığını gösteriyor.
* Gelecek 12 ayda hanenin maddi durum beklentisi:
Mayıs’ta 85,3 olan bu değer Haziran’da 85,8’e çıktı (%0,6 artış). Bu gelişme, kişisel düzeyde geleceğe dair hafif bir iyimserlik sinyali veriyor. Ancak beklentilerin hâlâ kötümser bölgede olduğu unutulmamalı.
* Gelecek 12 ayda genel ekonomik durum beklentisi:
Mayıs ayında 82,2 olan bu alt endeks Haziran’da 82,4’e yükseldi. Artış %0,3 düzeyinde kaldı. Bu durum, ülke ekonomisine olan güvenin çok düşük seviyelerde seyrettiğini ve vatandaşların genel anlamda ekonomik iyileşme konusunda kararsız ve temkinli olduğunu gösteriyor.
* Gelecek 12 ayda dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi:
Bu alt endeks 102,5’ten 102,6’ya yükseldi. Her ne kadar artış %0,1 gibi yok denecek kadar az olsa da bu kalemin 100’ün üzerinde kalması dikkat çekici. Bu durum, tüketicilerin özellikle beyaz eşya, mobilya, elektronik gibi dayanıklı ürünlere yönelik harcama yapma düşüncesini sürdürebildiğini gösteriyor. Enflasyonist ortamlarda malın değer kaybedeceği düşüncesiyle, bazı kesimlerin ellerindeki parayı harcamaya devam ettiği sonucu çıkarılabilir.
YORUM: GÜVEN KIRILGAN, UMUT ZAYIF AMA HARCAMA EĞİLİMİ VAR
Tüketici güven endeksinde yaşanan bu küçük artış, henüz kalıcı bir iyileşmenin habercisi değil. Toplum, bugünkü ekonomik koşulları hâlâ oldukça olumsuz algılıyor. Gelir düzeyleri enflasyona yetişemediği için, insanların çoğu temel harcamalarını dahi karşılamakta zorlanıyor. Bu nedenle güven seviyesi 100’ün çok altında seyretmeye devam ediyor. Ancak dayanıklı tüketim mallarına yönelik harcama niyeti yüksek kaldığı için, ekonomideki canlılık tamamen yok olmuş değil.
Gelecek aylarda bu güveni kalıcı biçimde artırmak için:
Enflasyonun düşürülmesi,
İşsizliğin azaltılması,
Hane gelirlerinin artırılması
Gibi adımlar hayati önem taşıyor.
Aksi halde tüketicinin güveni, her ay rakamlarda birkaç puanlık artış gösterse bile, gerçek yaşamda karşılığı olmayan, yüzeysel bir yükselişten öteye geçemeyecek.
Sonuç olarak, Haziran 2025 itibarıyla tüketici güveninde küçük bir kıpırdanma olsa da toplumsal beklentiler ve algılar hâlâ baskı altında. Vatandaş geleceğe dair hâlâ temkinli, hatta karamsar. Ekonomik reformlar ve doğrudan halkın yaşamını rahatlatacak politikalar hayata geçmedikçe, bu güvenin yükselmesi uzun vadede kolay olmayacaktır.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
