EKİM 2025 HİZMET ÜRETİM ENDEKSİ
TÜİK’in 2025 yılının Ekim ayına ilişkin Hizmet Üretim Endeksi verileri, Türkiye ekonomisinin hizmetler cephesinde ılımlı fakat dengesiz bir büyüme patikasında ilerlediğini ortaya koyuyor. Endeksin yıllık bazda %3,4 artmış olması, hizmetler sektörünün genel olarak büyümesini sürdürdüğüne işaret etse de alt sektörler arasındaki farklılaşma dikkat çekici bir görünüm sunuyor.
Bu tablo, toplam büyüme oranının ardında yüksek ivme kazanan alanlar ile ivme kaybeden sektörlerin aynı anda var olduğunu, dolayısıyla hizmet ekonomisinin homojen bir genişleme sürecinde olmadığını gösteriyor.
Yıllık Görünüm: Büyüme Var, Ama Herkese Eşit Dağılmıyor
Yıllık bazda hizmet üretiminin %3,4 artması, özellikle sıkı para politikası koşulları ve iç talepteki kontrollü seyir dikkate alındığında kayda değer bir performans olarak değerlendirilebilir. Ancak sektör kırılımlarına bakıldığında büyümenin ağırlıklı olarak belirli alanlarda yoğunlaştığı görülüyor.
Bilgi, İletişim ve Gayrimenkul Öne Çıkıyor
Ekim ayında yıllık bazda en güçlü artışlar şu alanlarda gerçekleşti:
- Gayrimenkul hizmetleri: %14,5 artış
- Bilgi ve iletişim hizmetleri: %13,4 artış
- Konaklama ve yiyecek hizmetleri: %5,4 artış
Bu tablo birkaç önemli yapısal eğilime işaret ediyor:
- Dijitalleşme ve teknoloji talebi
Bilgi ve iletişim hizmetlerindeki çift haneli artış, yazılım, veri hizmetleri, telekomünikasyon ve dijital içerik alanlarında talebin güçlü seyrini koruduğunu gösteriyor. Bu alan, sadece iç talep değil, aynı zamanda ihracat potansiyeli açısından da hizmetler sektörünün lokomotifi olmaya devam ediyor. - Gayrimenkulde hizmet tarafı hareketli
Konut satışları ve yatırım amaçlı işlemlerdeki dalgalanmaya rağmen, gayrimenkul danışmanlığı, kiralama, yönetim ve değerleme gibi hizmetlerin güçlü performans göstermesi dikkat çekiyor. Bu durum, fiziki satıştan ziyade hizmet bazlı gelirlerin ön plana çıktığını düşündürüyor. - Turizm destekli konaklama ve yeme-içme
Konaklama ve yiyecek hizmetlerindeki artış, turizm sezonunun uzayan etkilerinin Ekim ayında da hissedildiğini ve iç turizmin canlı kaldığını ortaya koyuyor.
Zayıf Halkalar: Ulaştırma ve Profesyonel Hizmetler
Buna karşılık bazı sektörlerde yıllık bazda gerileme yaşandı:
- Ulaştırma ve depolama hizmetleri: %0,1 azalış
- Mesleki, bilimsel ve teknik hizmetler: %0,5 azalış
Bu görünüm, özellikle lojistik ve taşımacılıkta ticaret hacmindeki yavaşlamanın, profesyonel hizmetlerde ise firmaların danışmanlık ve proje harcamalarında daha temkinli davrandığının bir göstergesi olarak okunabilir. Finansman maliyetlerinin yüksek olduğu bir ortamda, işletmelerin zorunlu olmayan hizmet kalemlerini ertelemesi bu tabloyu açıklayan önemli bir faktör.
Aylık Görünüm: Genel Düzeyde Hafif Bir Geri Çekilme
Ekim ayında hizmet üretim endeksinin bir önceki aya göre %0,3 azalması, kısa vadeli bir ivme kaybına işaret ediyor. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış bu düşüş, yaz aylarının ardından hizmetler sektöründe normalleşme sürecinin başladığını düşündürüyor.
Aylık Artış Gösteren Alanlar
- Gayrimenkul hizmetleri: %3,3 artış
- Konaklama ve yiyecek hizmetleri: %0,7 artış
- Ulaştırma ve depolama hizmetleri: %0,4 artış
Özellikle gayrimenkul hizmetlerindeki güçlü aylık artış, bu alandaki hareketliliğin süreklilik kazandığını ve yılın son çeyreğinde de destekleyici bir unsur olmaya devam ettiğini gösteriyor.
Aylık Gerilemenin Kaynağı: Bilgi ve Destek Hizmetleri
Aylık bazda düşüşün ana kaynakları ise şu sektörler oldu:
- Bilgi ve iletişim hizmetleri: %3,4 azalış
- İdari ve destek hizmetleri: %1,2 azalış
- Mesleki, bilimsel ve teknik hizmetler: %0,7 azalış
Bu tablo, yılın son çeyreğine girilirken firmaların operasyonel harcamalarda frene bastığını, dijital ve idari hizmetlerde geçici bir yavaşlama yaşandığını gösteriyor. Ancak bu gerilemenin yıllık güçlü artışlarla birlikte değerlendirilmesi, bunun yapısal değil konjonktürel bir düzeltme olduğunu düşündürüyor.
Genel Değerlendirme: Hizmetler Ekonomisi Ayakta, Ama Seçici
Ekim 2025 verileri, hizmetler sektörünün Türkiye ekonomisinde istikrar sağlayıcı rolünü sürdürdüğünü, ancak büyümenin artık daha seçici alanlarda yoğunlaştığını net biçimde ortaya koyuyor.
- Teknoloji, dijitalleşme ve gayrimenkul bağlantılı hizmetler pozitif ayrışıyor.
- Taşımacılık, danışmanlık ve destek hizmetlerinde ise temkinli bir seyir hâkim.
- Aylık bazdaki sınırlı düşüş, genel eğilimi bozacak nitelikte değil; daha çok mevsimsel ve beklenti yönetimiyle ilişkili bir düzeltme olarak okunabilir.
Bu çerçevede hizmet üretim endeksi, 2025’in son çeyreğine girerken ekonomide sert bir yavaşlama değil, kontrollü bir dengelenme sürecine işaret ediyor. Önümüzdeki dönemde finansman koşullarındaki olası gevşeme ve iç talepteki toparlanma, özellikle zayıf seyreden alt sektörler için yeniden ivmelenme alanı yaratabilir.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
