2025-3. ÇEYREK YAPI İZİN İSTATİSTİKLERİ
Türkiye’de inşaat sektörünün nabzını tutan Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzin Belgesi istatistikleri, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde sektörde belirgin bir ivmelenmeye işaret ediyor. Temmuz–Eylül dönemini kapsayan bu veriler, konut ve sanayi yatırımlarının güçlü şekilde arttığını, belediyelerin sektördeki payını büyük ölçüde koruduğunu ve özellikle çok daireli konut üretiminde çarpıcı bir genişleme yaşandığını ortaya koyuyor.
Yapı Ruhsatlarında Öne Çıkan Artışlar: Yüzölçümünde %42,6, Daire Sayısında %54 Artış
2025 yılının üçüncü çeyreğinde yapı ruhsatı verilen bina sayısı %22,3, daire sayısı %54,0, toplam yüzölçümü ise %42,6 arttı. Bu veriler, geçen yılın aynı dönemine göre oldukça güçlü bir hızlanmaya işaret ediyor.
Daire sayısındaki %54’lük artış, Türkiye’de yeni konut üretiminin hızla arttığını ve muhtemelen hem yatırım amaçlı talep hem de nüfus artışı ve kentleşme kaynaklı ihtiyaçların belirginleştiğini gösteriyor. Ayrıca konut kredi koşulları, kentsel dönüşüm projeleri ve bölgesel yeniden yapılandırma süreçleri bu artışı destekleyen unsurlar arasında değerlendirilebilir.
Ruhsatlarda En Yüksek Pay: %67,8 ile Çok Daireli Konutlar
2025 yılı üçüncü çeyreğinde yapı ruhsatı verilen binaların kullanma amaçlarına göre yüzölçümü dağılımı incelendiğinde:
37,8 milyon m² ile iki ve daha fazla daireli ikamet amaçlı binalar ilk sırada yer aldı.
Bu kategori toplam yüz ölçüm içinde %67,8’lik paya sahip.
6,2 milyon m² ile sanayi binaları ve depolar ikinci sırada bulunuyor.
Bu dağılım, Türkiye’de konut arzının en çok çok haneli yaşam birimleri üzerinden şekillendiğini; buna karşılık sanayi ve depo yatırımlarının da önemli bir ivme kazandığını ortaya koyuyor. Özellikle lojistik, e-ticaret ve ihracat destekli üretim tesisleri bu artışın arkasında etkili olabilir.
Belediyelerin Payı %78: Yerel Yönetimler Sürecin Ana Aktörü
Yapı ruhsatlarında üçüncü çeyrekte verilen toplam yüzölçümün:
%78,0’ı belediyeler,
%22,0’ı diğer yetkili idareler tarafından düzenlendi.
Bu tablo, yapı izin süreçlerinde belediyelerin hâlâ belirleyici konumda olduğunu ve yerel idarelerin imar-ruhsat süreçlerinde etkin rol aldığını gösteriyor. Özellikle büyükşehir belediyelerindeki yeni konut projeleri bu payı artıran faktörler arasında.
Yapı Kullanma İzin Belgelerinde de Güçlü Artış: Yüz ölçüm %22,8 Arttı
Yapı kullanma izin belgesi (iskân belgesi), tamamlanan binaların kullanım için uygunluğunu teyit ettiğinden sektördeki tamamlanmış yatırım aktivitesinin en önemli göstergelerinden biri kabul ediliyor.
2025 yılı üçüncü çeyreğinde:
Bina sayısı %5,6 arttı
Daire sayısı %22,8 arttı
Toplam yüzölçümü %22,8 yükseldi
Bu artış, yalnızca yeni yapı projelerinin arttığını değil, aynı zamanda geçmiş dönemlerde ruhsatlandırılan projelerin de tamamlanarak kullanıma hazır hâle geldiğini gösteriyor. Böylece inşaat sektöründe hem yeni yatırımlar hem de tamamlanan projeler yönünden çifte bir büyüme yaşandığı ortaya çıkıyor.
İskân Belgelerinde En Yüksek Pay Yine Çok Daireli Konutlarda: %64,6
Kullanma izin belgesi verilen yapıların kullanım amaçlarına göre dağılımında:
21,5 milyon m² ile iki ve daha fazla daireli binalar (%64,6) ilk sırada,
4,7 milyon m² ile sanayi binaları ve depolar ikinci sırada bulunuyor.
Bu tablo, ruhsatlardaki eğilimin tamamlanmış projelerde de sürdüğünü ve konut arzının büyük ölçüde çok daireli yapılar üzerinden şekillendiğini doğruluyor.
Belediyelerin İskân Belgelerindeki Payı %79,4
2025 yılı üçüncü çeyreğinde yapı kullanma izin belgesi verilen toplam yüzölçümün:
%79,4’ü belediyeler,
%20,6’sı diğer yetkili idareler tarafından düzenlendi.
Belediyelerin hem ruhsat hem de iskân süreçlerinde ağırlığını koruduğu açıkça görülüyor.
Arındırılmış Veriler: Geçen Yıla Göre Güçlü Artış, Önceki Çeyreğe Göre Hafif Yavaşlama
Takvim etkilerinden arındırılmış ruhsat toplam yüzölçümü yıllık %40,9 arttı
Bu artış, sektördeki gerçek trendi ortaya koyuyor:
İnşaat sektörü temmuz–eylül döneminde geçen yıla göre güçlü bir yükseliş eğiliminde.
Ancak mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre durum biraz daha farklı:
Bir önceki çeyreğe göre ruhsat verilen yüz ölçüm %2,7 azaldı.
Bina sayısı %7 azaldı.
Daire sayısı %7,2 azaldı.
Bu, sektörün yıllık bazda güçlü olsa da çeyreklik bazda hafif bir yavaşlama yaşadığını işaret ediyor.
Yapı Kullanma İzin Belgelerinde Yıllık Artış: %20,4
Takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre yıllık değişim:
Bina sayısı %3,2 arttı
Daire sayısı %20,1 arttı
Toplam yüz ölçüm %20,4 arttı
Bu göstergeler, tamamlanan projelerin geçen yıla göre güçlü şekilde arttığını teyit ediyor.
Ancak çeyreklik bazda:
Bina sayısı %2,7 azaldı
Daire sayısı %0,5 azaldı
Yüz ölçüm %3,7 arttı
Tamamlanmış projelerde yıllık artış devam etse de kısa dönemli ritimde sınırlı bir dalgalanma olduğu görülüyor.
Genel Değerlendirme: 2025 İnşaat Sektöründe Toparlanmanın Ayak Sesleri
2025 yılı üçüncü çeyrek verileri, inşaat sektöründe hem yeni proje başlangıçları hem de tamamlanan projeler açısından olumlu bir momentum olduğunu gösteriyor.
Öne çıkan noktalar:
Yeni konut üretiminde belirgin hızlanma
Çok daireli konutlar hem ruhsatta hem iskân belgesinde açık ara lider.
Sanayi yatırımları güçleniyor
Lojistik ve üretim alanlarında genişleme işareti.
Belediye payı istikrarlı
Ruhsat ve iskân süreçlerinin dörtte üçünden fazlası belediyeler tarafından yürütülüyor.
Yıllık bazda güçlü artış, çeyreklik bazda sınırlı yavaşlama
Bu durum daha dengeli bir büyüme dinamiğine işaret ediyor.
Kentsel dönüşüm, konut ihtiyacındaki artış, ekonomik dengelenme süreci ve sanayi altyapısına yönelik yatırımlar 2025’in devamında da sektördeki hareketliliği destekleyebilir. Bununla birlikte çeyreklik bazdaki yavaşlama, finansal koşulların ve yatırımcı beklentilerinin de dikkatle izlenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
