Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan Temmuz 2025 Sektörel Enflasyon Beklentileri raporu, ekonominin üç önemli aktörü olan piyasa katılımcıları, reel sektör ve hane halkının enflasyona dair beklentilerinde belirgin bir uçurum olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Veriler, teknik olarak sadece yüzdelerden ibaret görünse de aslında ekonomiye dair güven, günlük hayatın zorlukları ve gelecek algısı gibi derin psikolojik katmanlara dokunan çok şey söylüyor.
Beklentilerdeki Farklılaşma: Rakamlar Ne Diyor?
Rapora göre temmuz ayında, 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentileri:
Piyasa katılımcıları için 1,2 puan azalarak %23,4’e,
Reel sektör için 0,8 puan gerileyerek %39’a düştü.
Ancak hane halkı beklentisi 1,5 puan artarak %54,5’e yükseldi.
Buna ek olarak, gelecek 12 ayda enflasyonun düşeceğini bekleyen hane halkı oranı da geçen aya göre 4,1 puan azalarak %26,6 seviyesine indi. Bu da her dört kişiden yalnızca birinin “düşüş” öngördüğünü gösteriyor.
Neden Böyle Bir Ayrışma Var?
Bu tablo; ekonomik dinamikler kadar, algı ve psikolojinin de ne kadar belirleyici olduğunu ortaya koyuyor:
*Piyasa katılımcıları, hükümetin ve Merkez Bankası’nın uyguladığı sıkı para politikalarının ve makroekonomik dengelenme çabalarının etkili olacağına, kur ve faiz dengesinin enflasyonu zamanla baskılayacağına inanıyor.
*Reel sektör, biraz daha temkinli: Hammadde, enerji, işçilik gibi maliyet baskılarını yakından hisseden reel sektör, yine de önümüzdeki yıl için görece daha düşük bir enflasyon tahmin ediyor.
Hane halkı ise bambaşka bir gerçeklik yaşıyor: Pazardaki etiket fiyatları, market alışverişleri, kira ve faturalar gibi doğrudan hissedilen yükseklik, vatandaşın cebindeki enflasyon algısını diri tutuyor. Makro istatistiklerdeki iyileşme söylemleri, mutfaktaki gerçeklere yansımadığında halk nezdinde “inandırıcılığını” kaybediyor.
Halkın Enflasyon Algısının Yüksek Kalmasının Sonuçları
Ekonomide “beklentiler” sadece bir sayıdan ibaret değildir; tüketim, tasarruf ve yatırım kararlarını da belirler.
*Vatandaş, enflasyonun düşmeyeceğine inanırsa; ileriye dönük fiyat artışlarından korunmak için daha çok harcama yapar, bu da talep kaynaklı enflasyonu körükler.
*Diğer yandan, tasarruf eğilimi zayıflar; insanlar paralarını “değer kaybetmeden” harcamak ister.
*Bu döngü, enflasyonu aşağı çekmek için atılan para politikası adımlarını da zorlaştırır.
Kısacası, hane halkının kötümser beklentileri, enflasyonla mücadeleyi teknik bir sorun olmaktan çıkarıp, toplumsal bir güven meselesine dönüştürür.
Reel Sektörün Temkinli İyimserliği
Reel sektörün %39’luk tahmini, piyasa katılımcılarına göre daha yüksek olsa da önceki aya göre düşüş trendinde. Bu tablo; özellikle ihracat yapan firmaların, hammadde fiyatlarındaki görece istikrar ve döviz kurlarının dalgalanmasının yavaşlamasından umutlandığını düşündürüyor.
Ancak hâlâ yüksek seyreden işçilik maliyetleri, enerji fiyatları ve finansmana erişimdeki zorluklar; reel sektörün “temkinli iyimser” tavrının arkasındaki gerçekleri oluşturuyor.
Ekonomi Yönetimi İçin Mesaj: Güven Farkını Kapatmak Şart
Bu veriler, Merkez Bankası ve ekonomi yönetimi açısından kritik bir gerçeği işaret ediyor:
*Piyasa aktörleri ve reel sektörün “kontrol altına alınacak enflasyon” beklentisini güçlendirmek önemli, ancak daha da önemlisi hane halkının güvenini yeniden inşa etmek.
*Çünkü bir ülkenin en büyük ekonomik gücü, vatandaşın cebindeki paraya dair hissettiği güvendir.
*Halk, mutfakta fiyat artışlarının durduğunu ve gelirinin satın alma gücünün korunduğunu görmediği sürece; yapılan para politikası hamleleri, kamuoyunda beklenen pozitif etkiyi tam olarak yaratamaz.
Son Söz: Ortak Bir Enflasyon Algısı Mümkün mü?
Temmuz 2025 Sektörel Enflasyon Beklentileri, Türkiye’de ekonomi yönetimi ile halk arasında hâlâ ciddi bir “algı uçurumu” olduğunu net biçimde ortaya koyuyor.
Ekonomi yönetiminin bu uçurumu kapatmak için sadece faiz, kur ve enflasyon hedeflerini değil; halkın günlük hayatına yansıyan refah hissini artıracak politikaları da öncelemesi gerekiyor.
Çünkü bir ülkenin ekonomisinde kalıcı istikrar; rakamlarla güven veren ekonomi ile pazardaki fiyat etiketi arasında köprü kurabilmekten geçiyor.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
