Mayıs 2025 itibarıyla İsviçre, gelişmiş ülkeler arasında yeniden deflasyon yaşayan ilk ekonomi oldu. Tüketici fiyatlarının yıllık bazda %0,1 oranında gerilemesi, ülkede hem iç talebin zayıfladığını hem de fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskıların artmaya başladığını gösteriyor. Bu gelişme üzerine akıllara gelen en önemli soru şu: İsviçre Merkez Bankası (SNB), tekrar negatif faiz politikasına mı dönüyor?
SNB NEDİR, NE YAPAR?
SNB (Schweizerische Nationalbank / İsviçre Ulusal Bankası), ülkenin para politikasından sorumlu en yetkili kurumdur. Tıpkı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası gibi, fiyat istikrarını sağlamak SNB’nin temel hedefidir. Ancak SNB'nin tanımı biraz farklıdır: Fiyat istikrarı, yıllık enflasyonun %0 ile %2 arasında kalması şeklinde tanımlanır. Yani enflasyonun sıfıra çok yaklaşması da SNB için tehlike sinyalidir; çünkü bu durum tüketimin, yatırımların ve ekonomik hareketliliğin düşeceği anlamına gelir.
DEFLASYON GERİ DÖNDÜ: NEDEN ÖNEMLİ?
İsviçre Federal İstatistik Ofisi’nin verilerine göre, mayıs ayında:
Ulaştırma maliyetleri %3,7 oranında düştü,
Ev eşyaları ve hizmetleri %2,6 azaldı,
Gıda ve içecek fiyatları %0,3 geriledi,
Sağlık harcamaları %0,2 oranında düşüş gösterdi.
Bu veriler, düşüşün yalnızca bir sektöre değil, çok geniş bir alana yayıldığını ve halkın harcama gücünün zayıfladığını işaret ediyor. Deflasyon, şirketlerin kârlarını düşürürken, yatırımların ertelenmesine, istihdamın zayıflamasına ve büyümenin durmasına neden olabilir.
NEGATİF FAİZ ORANLARI YENİDEN GÜNDEMDE
SNB şu an politika faizini %0,25 seviyesinde tutuyor. Ancak 19 Haziran’daki toplantıda 25 baz puanlık bir indirim bekleniyor. Bu gerçekleşirse, SNB’nin faizi tekrar sıfıra inecek. Daha da önemlisi, sonbaharda negatif faiz politikasının yeniden devreye alınması oldukça güçlü bir ihtimal olarak görülüyor.
Goldman Sachs gibi büyük finans kuruluşlarının analizlerine göre:
SNB’nin faizi Eylül ayında %–0,25’e çekmesi bekleniyor.
Daha sert bir senaryoda ise, %–0,75 seviyesine kadar geri çekilme söz konusu olabilir. Bu oran, geçmişte 2015–2021 yılları arasında uygulanmıştı ve SNB bu konuda oldukça tecrübeli.
SNB’NİN ELİNDEKİ DİĞER ARAÇLAR VE SINIRLAR
İsviçre Merkez Bankası sadece faiz indirmekle yetinmiyor. Aynı zamanda döviz müdahaleleri de yapabiliyor. İsviçre Frangı, küresel kriz dönemlerinde güvenli liman olarak görüldüğü için genellikle değer kazanıyor. Ancak aşırı değerlenen bir frank, ihracatı baskılayarak deflasyonu derinleştirebilir.
Buna rağmen SNB’nin şu an döviz piyasasına doğrudan müdahale etmekten kaçındığı görülüyor. Bunun nedenlerinden biri, İsviçre'nin ABD Hazine Bakanlığı’nın döviz manipülasyonunu izleme listesinde yer alması. Bu da SNB’yi daha temkinli hareket etmeye itiyor.
Buna karşılık, iç enflasyonun döviz kuruna değil, faiz oranlarına daha duyarlı olması, SNB'nin önceliği faiz indirimi olarak belirlemesine neden oluyor.
İSVİÇRE EKONOMİSİNDE NELER OLACAK?
İsviçre ekonomisinin temelleri hâlâ sağlam: işsizlik düşük, kamu borcu oranı düşük, banka sistemi sağlam. Ancak global büyümenin yavaşlaması, Avrupa’daki ekonomik durgunluk, enerji fiyatlarındaki gerileme ve ticari belirsizlikler gibi dış kaynaklı baskılar ülkeyi negatif fiyat ortamına doğru itiyor.
Bu ortamda SNB, ekonomideki kırılganlığı azaltmak ve fiyat istikrarı hedefini koruyabilmek adına yeniden negatif faiz politikası uygulamak zorunda kalabilir.
SONUÇ: SNB’NİN ADIMI, DÜNYA EKONOMİSİ İÇİN DE BİR SİNYAL
İsviçre Merkez Bankası’nın yeniden negatif faiz politikasına yönelmesi, sadece İsviçre için değil, küresel ekonomi için de bir mesaj taşıyor: Pandemi sonrası dönemde gelişmiş ülkeler sert faiz artışlarıyla mücadele verirken, enflasyonun yerine tekrar deflasyon korkusunun gündeme gelmesi, dünya ekonomisinin yeni bir “durgunluk ve düşük talep döngüsü” ne girebileceğini gösteriyor.
Bu gelişmeler, para politikasında genişleme döneminin yeniden başlayabileceği anlamına geliyor. Ve bu yolun öncüsü yine İsviçre Merkez Bankası (SNB) olabilir.
Kaynak: Euronews
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
