Türkiye, küresel lojistik haritasında sadece bir köprü değil, aynı zamanda bir üretim üssü. Özellikle treyler sanayisinde "Avrupa’nın birinci, dünyanın üçüncü büyük üreticisi olma" vizyonu, ham bir hayalden öte, somut verilerle desteklenen bir strateji. Cumhuriyetimizin 100. yılında ulaşılan 60 bin adetlik üretim seviyesi, bu sektörün potansiyelini kanıtlayan bir işaret fişeğiydi. Ancak son iki yılın tablosuna baktığımızda, tünelin ucundaki o ışığın, küresel krizlerin gölgesinde bir miktar zayıfladığını görüyoruz.
İstatistiklerin Söylediği: Zorlu Bir Virajdayız
2024 ve 2025 yılları, Türk sanayicisi için adeta bir dayanıklılık testi oldu. Savaşların yarattığı jeopolitik belirsizlikler, tedarik zincirindeki kırılmalar ve hem küresel hem yerel enflasyonist baskılar, üretim çarklarını yavaşlattı. Rakamlar bu durumu net bir şekilde ortaya koyuyor:
2025 yılında yurtiçinde trafiğe tescili yapılan treyler sayısı, bir önceki yıla göre %3,6 azalarak 27 bin 909’da kaldı. Benzer bir daralma ihracat kaleminde de hissedildi; sektör yılı %3,7’lik kayıpla, 645 milyon dolar seviyesinde kapattı. Bu veriler, iç ve dış pazarda talebin finansal zorluklar ve belirsizlikler nedeniyle ertelendiğini gösteriyor. 2026 yılına girerken de tablo aşırı iyimser değil; ancak kriz dönemlerinin yarattığı "ertelenmiş talep", sanayici için her zaman potansiyel bir sıçrama tahtasıdır.
Filonun Sessiz Tehlikesi: Yaşlanan Araçlar
Ekonomik verilerin ötesinde, sektörün ve karayolu güvenliğinin karşı karşıya olduğu çok daha yapısal bir sorun var: Filonun yaşlanması.
Lojistik, canlı bir organizma gibidir ve bu organizmanın en önemli uzvu treylerdir. Avrupa Birliği, Yeşil Mutabakat (Green Deal) ile 2030 yılına hazırlanırken, daha hafif, daha az emisyon yaratan ve daha güvenli araçları zorunlu kılıyor. Avrupa'da treyler yaş ortalaması 15 civarındayken, Türkiye'de bu ortalama 20 yaşın üzerine çıkmış durumda.
Bu sadece bir "eskime" sorunu değil, doğrudan bir güvenlik sorunudur. Teknoloji her geçen gün ilerliyor. Örneğin, yeni regülasyonlar gereği 1 Ocak 2022 yılından itibaren üretilen treylerlerde arka tampon mukavemeti 10 tondan 18 tona çıkarıldı. Bu, arkadan çarpmalı kazalarda yaşamla ölüm arasındaki fark demektir. Yollarda dolaşan 25 yıllık bir treyler ile bugünün standartlarında üretilen bir treyler, ne güvenlik ne de verimlilik açısından aynı kefeye konulabilir.
Çözüm Önerisi: Hurda Teşviki ile Dönüşüm
Türk lojistik sektörü 100 milyar dolarlık devasa bir ekonomik büyüklüğe ulaştı. Bu gücün sürdürülebilir olması için tedarikçisi olan treyler sanayisinin de güçlü kalması şart. Sektör sanayicileri, rekabet koşullarını iyileştirmek için "daha iyisini üretme" gayretinde. Ancak pazarın bu yeni teknolojiyi absorbe edebilmesi için kamunun desteğine ihtiyaç var.
Tıpkı binek araçlarda veya ticari çekicilerde olduğu gibi, treyler sektöründe de bir "Hurda Teşviki" mekanizması hayati önem taşıyor. Ekonomik ömrünü tamamlamış, 25 yaşını aşmış, güvenlik riskleri barındıran treylerlerin trafikten çekilmesi ve yerlerine yerli üretim, güvenli, çevreci araçların konulması, finansal olarak desteklenmelidir.
Sonuç olarak; yolumuz ne kadar engebeli olursa olsun, Türk treyler sanayicileri olarak hedeflerimize ulaşmak için azami enerjimizi harcayacak ve taşımacılarımıza, ülkemize üretmeye devam edeceğiz.
